TSUE w wyroku w sprawie o sygn. C-277/24 Adjak zakwestionował przyjęty w Polsce model solidarnej odpowiedzialności byłych członków zarządu za zaległości podatkowe spółki.
Rozstrzygnięcie dotyczyło sytuacji, w której:
- zobowiązanie podatkowe spółki powstało w czasie pełnienia obowiązków przez członka zarządu, jednak
- w momencie prowadzenia postępowania wobec spółki nie był on już członkiem zarządu, a więc
- nie miał możliwości wpływu na ustalenia faktyczne i prawne dokonywane w ramach postępowania względem spółki (organy podatkowe zanegowały możliwość jego uczestnictwa w tym postępowaniu).
Przy czym należy wskazać, że członkowie zarządu w ramach postępowania o solidarnej odpowiedzialności, mają jedynie ściśle określone możliwości kwestionowania formalnych przesłanek do pociągnięcia do takiej odpowiedzialności określone w art. 116 Ordynacji podatkowej.
TSUE w wyroku wskazał, że:
- odmówienie byłemu członkowi zarządu, który może zostać uznany za solidarnie odpowiedzialnego za zobowiązanie podatkowe spółki, prawa do udziału w postępowaniu podatkowym prowadzonym przeciwko spółce jest zgodne z prawem UE, ale
- nie jest z nim zgodne naruszanie samej istoty prawa do obrony takiego byłego członka zarządu w ramach postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej ewentualnie wszczętego wobec tego członka zarządu.
Tym samym TSUE wyznaczył kluczowe gwarancje procesowe, jakie powinny przysługiwać byłym członkom zarządu, aby mieli oni możliwość efektywnej obrony w sprawach solidarnej odpowiedzialności. TSUE wskazał, że przysługuje im:
- prawo dostępu do akt postępowania przeprowadzonego wobec spółki,
- prawo do kwestionowania ustaleń poczynionych przez organ podatkowy w ramach takiego postępowania.
Wprawdzie wyrok zapadł na gruncie VAT, jednak zawarte w nim tezy mają uniwersalny charakter i mogą znaleźć zastosowanie także w przypadku innych podatków.
Argumentacja przedstawiona przez TSUE może stać się realnym wsparciem dla byłych członków zarządu przed poniesieniem przez nich odpowiedzialności za nieuregulowane zobowiązania podatkowe spółki.
Na ten moment w ramach podjętych działań deregulacyjnych nie dostrzegamy projektów, które uzgadniałyby treść przepisów ordynacji podatkowej z orzeczeniem TSUE.
