Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) ma uprawnienia do kontroli świadczeń wypłacanych z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (ZFŚS) – świadczenia te bowiem nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. W jakim zakresie kontrolowane mogą być wypłacane świadczenia z ZFŚS, określił w wyroku Sąd Apelacyjny w Poznaniu – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lutego 2023 r. (sygn. akt: III AUa 184/21).
Sąd apelacyjny wskazał, że kompetencje ZUS w zakresie kontroli wypłacanych świadczeń z ZFŚS mają swoje granice i wyznaczone one są wyłącznymi kompetencjami ZUS do weryfikowania, czy świadczenie:
- było finansowane ze środków zgromadzonych na ZFŚS, które przeznaczone były na cele socjalne;
- było przewidziane w obowiązującym regulaminie ZFŚS (istnienie podstawy dla wypłaty danego świadczenia);
- zostało faktycznie wypłacone;
- nie stanowiło dodatkowego świadczenia pracodawcy.
Wyraźnie Sąd apelacyjny zaznaczył, że nie leży w kompetencjach ZUS kontrola, a także ocena stosowanych konkretnych zasad i warunków nabywania świadczeń socjalnych przez uprawnionych, w związku z czym ZUS nie może także kwestionować sytuacji socjalnej uprawnionych do świadczeń i dokonywanej każdorazowo oceny ich sytuacji materialnej, rodzinnej i osobistej.
Innymi słowy, za przekroczenie kompetencji zostało uznane przez Sąd apelacyjny kwestionowanie przez ZUS wyłącznie spełnienia warunku kryterium socjalnego w związku z wypłatą świadczenia z ZFŚS.
