29 czerwca 2023 roku weszło w życie unijne rozporządzenie EUDR (European Union Deforestation Regulation) 2023/1115 z dnia 31 maja 2023 r. dotyczące wprowadzania na rynek unijny i wywożenia z UE niektórych towarów i produktów, które wpływają na wylesienie lub degradację lasów.
Rozporządzenie w załączniku I wskazuje na towary i produkty (wraz z kodami CN), które są objęte zakresem rozporządzenia tj.:
- bydło,
- kakao,
- kawa,
- palma olejowa,
- kauczuk,
- soja,
- drewno.
Nowe regulacje będą dotyczyły przedsiębiorców, którzy w ramach prowadzonej działalności wprowadzają do obrotu lub wywożą z terenu UE produkty (określone jako odnośne produkty) wskazane w załączniku.
Rozporządzenie rozróżnia obowiązki w zależności od tego, czy przedsiębiorca występuje jako:
- podmiot – co oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, która w ramach działalności handlowej wprowadza odnośne produkty do obrotu lub je wywozi, czy
- podmiot handlowy – co oznacza każdą osobę w łańcuchu dostaw inną niż podmiot, która w ramach działalności handlowej udostępnia odnośne produkty na rynku.
Obowiązkiem podmiotów jest m.in.:
- zachowanie należytej staranności, tj. wykazanie, że produkty nie powodują wylesienia, zostały wyprodukowane zgodnie z właściwymi przepisami kraju produkcji,
- przed wprowadzeniem odnośnych produktów do obrotu lub ich wywozem złożenie oświadczenia o należytej staranności.
Obowiązki podmiotów handlowych są związane z gromadzeniem informacji odnośnie produktów, jakie zamierzają udostępnić na rynku.
Rozporządzenie przewiduje system kar za brak przestrzegania nowych regulacji – m.in. takie jak:
- grzywna o wysokości co najmniej 4% łącznego rocznego obrotu osiągniętego przez podmiot lub podmiot handlowy w UE w roku finansowym poprzedzającym decyzję o nałożeniu grzywny,
- konfiskatę odnośnych produktów, których to dotyczy,
- konfiskatę dochodów uzyskanych z transakcji obejmujących odnośne produkty, których to dotyczy,
- czasowy zakaz wprowadzania do obrotu lub udostępniania odnośnych towarów i odnośnych produktów na rynku lub wywozu odnośnych towarów i odnośnych produktów, w przypadku poważnego naruszenia lub powtarzających się naruszeń.
Konieczna jest więc w pierwszej kolejności analiza, czy przedsiębiorstwo w ogóle podpada pod rozporządzenie ze względu na towary i produkty, a jeśli tak – określenie zakresu obowiązków i wprowadzenie stosownych procedur w zakresie zachowania należytej staranności.
Wskazujemy również, że w komunikacie prasowym z dnia 2 października wskazano, że przepisy będą miały zastosowanie dopiero od 30 grudnia 2025 r. w odniesieniu do dużych przedsiębiorstw oraz od 30 czerwca 2026 r. – dla mikro i małych przedsiębiorców.
Jednocześnie poinformowano, że jeszcze w tym roku ma być gotowy system informatyczny, który ma przyjmować oświadczenia o zachowaniu należytej staranności.
Niezależnie od tego Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi prace nad przygotowaniem projektu ustawy w celu wdrożenia rozporządzenia.
