Wyrok NSA z 30 stycznia 2025 r. (I FSK 1377/21) – odstępne a podatek VAT
W dniu 30 stycznia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wydał wyrok o sygn. I FSK 1377/21, który dotyczył kwestii opodatkowania VAT odstępnego w działalności gospodarczej. Sprawa odnosiła się do przedsiębiorcy zajmującego się nabywaniem od osób fizycznych używanych ruchomości, w celu dalszej odsprzedaży.
W kwestii zapłaty odstępnego:
- przedsiębiorca zawiera umowy przedwstępne, gdyż zdarzają się osoby, które nie są pewne co do sprzedaży swojej ruchomości,
- w tym czasie przedsiębiorca wpłaca zaliczkę na poczet sprzedaży,
- zgodnie z umową przedwstępną potencjalny sprzedawca może zrezygnować z zawarcia umowy sprzedaży, ale po zapłacie odstępnego i zwrocie zaliczki.
Organ podatkowy uznał, że odstępne podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT). Przedsiębiorca złożył skargę do WSA, a następnie sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Stanowisko NSA
Naczelny Sąd Administracyjny z kolei nie zgodził się z organem podatkowym, twierdząc (na podstawie innych wyroków NSA oraz TSUE), że:
- odstępne nie stanowi zapłaty za zgodę na odstąpienie od umowy (co wykazywał organ podatkowy),
- stanowi ono formę rekompensaty za niespełnienie zobowiązania wynikającego z umowy przedwstępnej,
- odstępne nie ma związku z umową sprzedaży, ponieważ w ostatecznym rozrachunku do niej nie dochodzi,
- nie ma też tutaj świadczenia usługi, gdyż możliwość odstąpienia była przewidziana w umowie, a jedna ze stron skorzystała z tejże możliwości.
Orzeczenie NSA
Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że odstępne jest wyłącznie formą rekompensaty, w związku z czym nie stanowi wynagrodzenia za usługę, a tym samym nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT).
