W RCL opublikowano projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej mający m.in. modyfikować zasady odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki.
Przede wszystkim projekt:
- rozszerza zakres podmiotowy odpowiedzialności na osoby „faktycznie, bezpośrednio lub pośrednio, wykonuje w spółce kompetencje właściwe członkom zarządu”,
- wydłuża termin na wydanie decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej z 5 lat na 7 lat.
Równocześnie całkowicie przebudowywane są zasady wyłączające odpowiedzialność:
- z bezskuteczności egzekucji wobec spółki i złożeniu wniosku o upadłość lub restrukturyzację we właściwym czasie,
- na dwie całkiem nowe przesłanki wyłączające odpowiedzialność:
- dochowanie należytej staranności w celu zapobieżenia powstaniu zaległości podatkowej,
- podjęcie działań, które doprowadziły do zmniejszenia wysokości zaległości podatkowej w przeważającej części.
Przy czym, nowy model przewiduje, że nie będzie możliwości powołania się na przesłanki wyłączające odpowiedzialność, w przypadku wydania decyzji z zastosowaniem:
- klauzuli GAAR (klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania),
- środków ograniczających umowne korzyści,
- klauzuli nadużycia prawa w VAT lub w związku z wystawianiem pustych faktur
– chyba że osoba zarządzająca wykaże, że nie wiedziała i nie mogła wiedzieć o wystąpieniu w spółce okoliczności uzasadniających zastosowywanie tych przepisów lub środków.
Ustawodawca planuje doprecyzować również, że „standard należytej staranności” obejmuje, co najmniej:
- posiadanie kwalifikacji odpowiednich do pełnienia obowiązków w spółce,
- przyjęcie odpowiedzialności przez każdą osobę zarządzającą za ogół spraw spółki,
- wdrożenie skutecznego i adekwatnego ładu organizacyjnego gwarantującego prawidłowość realizacji obowiązków spółki z zakresu prawa podatkowego.
Zmodyfikowane będą również uprawnienia procesowe, które dostosowują model do wyroków TSUE, o których pisaliśmy tutaj i tutaj.
Zakres modyfikacji przepisów wskazuje na to, że impuls płynący z UE wskazujący konieczność zmian w pewnym ograniczonym zakresie, jest wykorzystywany przez ustawodawcę do zupełnej przebudowy zasad odpowiedzialności zarządzających.
W przypadku wejścia w życie nowelizacji szczególnie istotne dla odpowiedzialności zarządzających może okazać się wykazanie, że w organizacji istniał skuteczny i adekwatny ład organizacyjny gwarantujący prawidłowość realizacji obowiązków spółki z zakresu prawa podatkowego.
