Kluczowe orzeczenia odnoszące się do instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego komentujemy już od kilku dobrych lat. W tym zakresie zwracamy w szczególności uwagę na:
- wyrok WSA we Wrocławiu o sygn. I SA/Wr 365/19, który skomentowaliśmy tutaj („Instrumentalne” wszczęcie KKS nie zawiesi przedawnienia?),
- wyroki NSA o sygn. I FSK 128/20 oraz I FSK 42/20, które skomentowaliśmy tutaj („Instrumentalne” wszczęcie KKS – jak będą działać organy?),
- uchwałę siedmiu sędziów NSA o sygn. I FPS 1/21, którą komentowaliśmy tutaj (NSA ukrócił instrumentalne wszczęcie KKS?) i tutaj (Co dokładnie NSA powiedział w „uchwale o instrumentalnym wszczęciu KKS”?).
Aktualnie w wyroku o sygn. I FSK 1078/24 wydanym w „siódemkowym składzie” NSA rozważał:
- czy zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnego skarbowego, które zostało następnie umorzone z powodu braku znamion czynu zabronionego,
- wywołuje skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
NSA wskazał, że:
- samo umorzenie postępowania karnego skarbowego nie niweczy skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia automatycznie, natomiast
- ocena czy działanie organów podatkowych było nadużyciem, powinna być dokonywana w kontekście całokształtu okoliczności, a nie tylko przez pryzmat finału postępowania karnego.
Komentując orzeczenie, warto wskazać na prowadzone obecnie prace nad nowelizacją art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Niestety kształt projektowanych przepisów wskazuje, że zakres stosowania instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego:
- zostanie raczej zawężony, a
- nie całkowicie wyeliminowany.
Jak widać trudno wypracować narzędzie, które z jednej strony daje możliwość „bezterminowego” dochodzenia należności podatkowych od przestępców, a z drugiej nie jest nadużywane przez organy podatkowe względem uczciwych podatników.
