Nowelizacja kodeksu spółek handlowych wprowadziła do polskiego systemu prawnego instytucję wiążących poleceń, które spółka dominująca może wydawać – w ramach formalnie zarejestrowanej grupy kapitałowej – w stosunku do spółki zależnej tzw. wiążące polecenia. Niezależnie, obok instytucji formalnych poleceń wiążących (tj. wydawanych w oparciu o przepisy kodeksu spółek handlowych), w ramach relacji spółka dominująca – spółka zależna, dochodzi do szeregu sytuacji, w których spółka dominująca wydaje spółce zależnej (a właściwie jej zarządowi) nieformalne polecenie, oczekując jego realizacji przez zarząd spółki zależnej.
Należy pamiętać, że zastosowanie się zarówno do formalnych poleceń wiążących, jak i nieformalnych poleceń spółki dominującej, nie wyłącza w pełni odpowiedzialności zarządu spółki zależnej.
W przypadku realizacji formalnego polecenia wiążącego, w ramach obowiązującego prawa holdingowego, zarząd spółki zależnej może powołać się na wyłączenie swojej odpowiedzialności wobec samej spółki zależnej (za wyrządzone spółce zależnej szkody).
Na powyższe wyłączenia (ograniczenia) odpowiedzialności nie będzie mógł już powołać się zarząd spółki zależnej realizujący nieformalne polecenie wiążące. Zarząd będzie w takiej sytuacji ponosił pełną odpowiedzialność za negatywne skutki wykonania nieformalnego polecenia, w tym odpowiedzialność za:
- szkody wyrządzone samej spółce;
a także za:
- niespłacone zobowiązania spółki względem osób trzecich;
- niespłacone zobowiązania publicznoprawne spółki;
- szkody wyrządzone wierzycielom;
- czyny zabronione pod groźbą ustawy.
Podejmując zatem decyzję o realizacji nieformalnego polecenia, zarząd spółki zależnej nie powinien kierować się jedynie wymogiem lojalnego zachowania wobec spółki dominującej, lecz również brać pod uwagę ryzyko odpowiedzialności, jaką może ponosić w konsekwencji wykonania tego polecenia.
Szczegóły odpowiedzialności, jak i możliwość uwolnienia się przez zarząd spółki zależnej od takiej odpowiedzialności, będą przedmiotem rozważań w kolejnych wpisach, dlatego już teraz zapraszamy do zapoznania się z ich treścią.
