Darowizna udziałów w przedsiębiorstwie a VAT
Sąd UE w wyroku z dnia 9 września 2026 r., T-366/25 (Szytelbiecka) przyznał rację polskiemu organowi, że:
- nieodpłatne przekazanie przedsiębiorstwa dwóm osobom fizycznym, po połowie udziału na rzecz każdej z nich,
- które to osoby zamierzają niezwłocznie wnieść te udziały aportem do prowadzącej działalność gospodarczą spółki jawnej, której są wspólnikami,
nie stanowi przekazania całości lub części majątku w rozumieniu tego przepisu.
Powyższe powoduje, że w takim przypadku nieodpłatne przekazanie udziałów przedsiębiorstwa może być opodatkowane na gruncie ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE RADY w przypadku przekazania, odpłatnie lub nieodpłatnie lub jako aportu do spółki całości lub części majątku, państwa członkowskie mogą uznać, że dostawa towarów nie miała miejsca i że w takim przypadku osoba, której przekazano towary, będzie traktowana jako następca prawny przekazującego.
W ocenie Sądu UE przy przekazaniu przedsiębiorstwa dwóm osobom nie jest spełniony warunek dotyczący możliwości samodzielnego prowadzenia działalności gospodarczej i to niezależnie od zamiaru wniesienia przez te osoby aportem tych udziałów do prowadzącej działalność gospodarczą spółki, której są wspólnikami.
Każda transakcja powinna być oceniana odrębnie
Sąd podkreślił również, że:
- do celów VAT każda transakcja powinna być zwykle uznawana za odrębną i niezależną
- w przedmiotowej sprawie każdą czynność tj. przeniesienie nieodpłatne udziałów na dwie osoby, a następnie przeniesienie tych udziałów na spółkę jawną posiadaną przez obdarowane wspólniczki – należy traktować jako czynności odrębne.
W przedmiotowej sprawie zwrócono uwagę, że druga transakcja tj. wniesienie udziałów do spółki jawnej – może, ale nie musi nastąpić. I w przypadku braku wniesienia udziałów do spółki jawnej – działalność gospodarcza nie byłaby prowadzona.
Wobec tego, w sytuacji planowanej sukcesji przedsiębiorstwa warto przeanalizować planowane przekazanie, tak aby m.in. precyzyjnie określić, co jest przedmiotem przekazania, i zweryfikować, czy na pewno będzie można korzystać z wyłączenia z opodatkowania.
